دنیای ما با فناوری پیچیده هوش مصنوعی به کجا خواهد رسید

هفتمین نسخه از AI Index با بیش از ۵۰۰ صفحه، نه‌تنها وضعیت فنی و علمی هوش مصنوعی را بررسی می‌کند، بلکه به تأثیرات ژئوپلیتیکی، تحولات قانونی و نگاه مردم نیز می‌پردازد؛ گزارشی بی‌سابقه از فناوری که آینده را شکل می‌دهد.

به گزارش افتانا، در مقدمه هفتمین نسخه از گزارش AI Index که دانشگاه استنفورد منتشرکرده، آمده است:
نسخه ۲۰۲۴ جامع‌ترین گزارشی است که تاکنون منتشر کرده‌ایم و در لحظه‌ای مهم منتشر می‌شود؛ زمانی که تأثیر هوش مصنوعی بر زندگی ما، بیش از هر زمان دیگری نمایان شده است. در این نسخه، دامنه پوشش گزارش را گسترده‌تر کرده‌ایم تا روندهای کلیدی‌تری را دربر گیرد: از پیشرفت‌های فنی در حوزه هوش مصنوعی گرفته تا نگاه مردم به این فناوری و تنش‌ها و تعاملات ژئوپولیتیکی که توسعه آن را شکل می‌دهند. این گزارش، بیش از هر نسخه‌ پیشین، داده‌های اصیل و منحصربه‌فرد ارائه می‌دهد؛ از برآوردهای تازه درباره هزینه‌های آموزش مدل‌های هوش مصنوعی گرفته تا تحلیل‌هایی دقیق از وضعیت هوش مصنوعی مسئولانه و فصلی کاملاً جدید درباره تأثیرات این فناوری بر علم و پزشکی.

گزارش AI Index داده‌های مرتبط با هوش مصنوعی را گردآوری، دسته‌بندی، تحلیل و به شکلی قابل‌فهم و بصری ارائه می‌دهد. هدف ما این است که اطلاعات بی‌طرفانه، دقیق و از منابع معتبر و متنوع را در اختیار سیاست‌گذاران، پژوهشگران، مدیران، روزنامه‌نگاران و عموم مردم قرار دهیم تا درک عمیق‌تر و واقع‌بینانه‌تری از این حوزه پیچیده پیدا کنند. AI Index اکنون به‌عنوان یکی از معتبرترین منابع جهانی درباره داده‌ها و بینش‌های حوزه هوش مصنوعی شناخته می‌شود. نسخه‌های پیشین آن در رسانه‌های بزرگی مانند نیویورک تایمز، بلومبرگ و گاردین مورد استناد قرار گرفته‌اند، صدها بار در مقالات علمی ذکر شده‌اند و حتی توسط سیاست‌گذاران رده‌بالا در آمریکا، بریتانیا، اتحادیه اروپا و سایر نقاط جهان مورد استفاده بوده‌اند. نسخه امسال از نظر حجم، گستره و عمق، از همه نسخه‌های پیشین فراتر رفته و بازتابی است از جایگاه رو‌به‌رشد و حیاتی هوش مصنوعی در زندگی امروز ما.

این گزارش که مشتمل بر بیش از پانصد صفحه است، ده یافته کلیدی را در ابتدا عنوان می‌کند:
۱. هوش مصنوعی در برخی کارها از انسان جلو زده، اما نه در همه چیز.
در زمینه‌هایی مثل طبقه‌بندی تصاویر، استدلال دیداری، و درک زبان انگلیسی، عملکرد AI از انسان بهتر شده است. اما در کارهای پیچیده‌تر مثل ریاضیات در سطح رقابتی، استدلال مبتنی بر پردازش بصری و برنامه‌ریزی، هنوز از انسان عقب است.

۲. صنعت، پیشتاز پژوهش‌های پیشرفته هوش مصنوعی است.
در سال ۲۰۲۳، شرکت‌ها ۵۱ مدل برجسته در حوزه یادگیری ماشین تولید کردند، در حالی که دانشگاه‌ها فقط ۱۵ مدل ارائه دادند. همچنین ۲۱ مدل مهم نیز حاصل همکاری بین صنعت و دانشگاه بودند، بیشترین تعداد تاکنون.

۳. هزینه آموزش مدل‌های پیشرفته به‌شدت بالا رفته است.
برآوردها نشان می‌دهد آموزش مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی بسیار پرهزینه شده. مثلاً آموزش GPT-4 حدود ۷۸ میلیون دلار و مدل Gemini Ultra گوگل حدود ۱۹۱ میلیون دلار هزینه محاسباتی داشته‌اند.

۴. ایالات متحده، پیشتاز تولید مدل‌های برتر AI است.
در سال ۲۰۲۳، از بین مدل‌های برجسته، ۶۱ مورد در مؤسسات آمریکایی تولید شدند، در حالی که اتحادیه اروپا ۲۱ و چین ۱۵ مدل ارائه دادند.

۵. ارزیابی‌های منسجم برای مسئولیت‌پذیری LLMها وجود ندارد.
پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد که هیچ استاندارد مشترکی برای ارزیابی مسئولیت‌پذیری مدل‌ها وجود ندارد. شرکت‌هایی مانند OpenAI، گوگل و Anthropic مدل‌هایشان را با معیارهای متفاوتی آزمایش می‌کنند و این موضوع مقایسه‌پذیری خطرات و محدودیت‌های آن‌ها را دشوار کرده است.

۶. سرمایه‌گذاری در AI مولد به‌شدت افزایش یافته است.
با وجود کاهش کلی سرمایه‌گذاری خصوصی در AI، بودجه‌گذاری برای AI مولد (Generative AI) جهش بزرگی داشته و در سال ۲۰۲۳ به ۲۵.۲ میلیارد دلار رسیده، تقریباً ۸ برابر بیشتر از سال ۲۰۲۲.

۷. داده‌ها نشان می‌دهند که AI بهره‌وری کارمندان را افزایش می‌دهد.
مطالعات مختلف در سال ۲۰۲۳ نشان داده‌اند که استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند به انجام سریع‌تر وظایف و بهبود کیفیت خروجی منجر شود. حتی می‌تواند فاصله مهارتی میان کارکنان حرفه‌ای و کم‌تجربه را کاهش دهد. البته برخی تحقیقات نیز هشدار داده‌اند که استفاده نادرست از AI می‌تواند باعث کاهش عملکرد شود.
۸. هوش مصنوعی شتاب‌دهنده‌ی کشف‌های علمی است.
در حالی که در سال ۲۰۲۲ نقش AI در پیشرفت علم آغاز شد، در سال ۲۰۲۳ کاربردهای قابل‌توجه‌تری معرفی شدند. از جمله AlphaDev برای بهینه‌سازی الگوریتم‌ها و GNoME که روند کشف مواد جدید را تسهیل می‌کند.

۹. افزایش قابل توجه قوانین مرتبط با هوش مصنوعی در آمریکا.
در سال ۲۰۲۳، ۲۵ قانون مرتبط با هوش مصنوعی در آمریکا تصویب شد؛ در حالی که این عدد در سال ۲۰۱۶ فقط یک مورد بود. در سال گذشته، تعداد این قوانین ۵۶.۳٪ رشد داشته است.

۱۰. نگرانی عمومی درباره AI در حال افزایش است.
نتایج نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که ۶۶٪ مردم جهان معتقدند AI در ۳ تا ۵ سال آینده زندگی‌شان را به‌شدت تحت تأثیر قرار خواهد داد (در مقایسه با ۶۰٪ در سال قبل). همچنین ۵۲٪ از شرکت‌کنندگان نسبت به محصولات AI احساس نگرانی دارند — رشدی ۱۳ درصدی نسبت به ۲۰۲۲. در آمریکا نیز ۵۲٪ افراد گفته‌اند که نسبت به AI بیشتر نگران‌اند تا هیجان‌زده، در حالی که این عدد در ۲۰۲۲ فقط ۳۷٪ بود.

نسخه PDF گزارش AI Index 2024 در بالای همین مطلب قرار دارد.