اختلال ادامه‌دار بانک‌ها و دیوار کوتاه مردم

اختلال گسترده در شبکه بانکی که چندان مشخص نیست واقعا چرا و چگونه رخ داده، همچنان ادامه دارد و ظاهرا کسی هم نیازی نمی‌بیند به مردم توضیح دهد که ماجرا از چه قرار است.

به گزارش افتانا، بیش از دو هفته از آغاز اختلالات بانک‌های بزرگ کشور می‌گذرد. در شرایطی که حمله سایبری از سوی مسئولان تایید شد و روزنامه تلگراف هم گمانه‌زنی‌هایی درباره انتساب این حملات به اسرائیل منتشر کرد و برخی رسانه‌های بیگانه از احتمال نقش داشتن «گنجشک درنده» در این ماجرا سخن گفتند، می‌توان گفت هیچ گروه هکری تا این لحظه، مسئولیت چنین حمله‌ای را برعهده نگرفته است.

هرچند که گروه هکری انانیموس به تازگی ادعا کرد که دیتابیس کامل بانک صادرات را در اختیار دارد، اما نه این ادعا اثبات شده و نه انانیموس، مسئولیت حمله به شبکه بانکی کشور را برعهده گرفته است. این درمورد تیم هکری ‎ترول هم صدق می‌کند که مدعی نفوذ کامل به شبکه بانک صادرات در ساعت 14:23 دقیقه روز ششم تیرماه 1405 شد و اعلام کرد که موفق به کنترل کامل پنل‌های مدیریتی و داشبوردهای مانیتورینگ و استخراج حجم عظیمی از داده‌های حساس مشتریان شامل بیش از ۵ میلیون رکورد شده‌است.

در این میان، فرصتی فراهم شده تا مخالفان اینترنت نیز سر برآورند و بازگشایی اینترنت را متهم ردیف اول این اختلالات بدانند. ادعایی که وزارت ارتباطات و مدیران فنی شبکه، آن را مردود می‌دانند و تأکید می‌کنند تاکنون هیچ گزارش رسمی یا شواهد فنی چنین چیزی را تأیید نکرده است. بهزاد اکبری، معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، هم با ارائه توضیحاتی فنی، نسبت دادن اختلال‌های اخیر بانکی به بازگشایی اینترنت بین‌الملل را بدون ارائه شواهد فنی، نتیجه‌گیری غیرقابل اتکا و غیرکارشناسانه خواند و تاکید کرد: سامانه‌های کر-بانکینگ بانک‌های درگیر و همچنین شرکت ارائه‌دهنده خدمات به آنها اساساً به اینترنت عمومی متصل نیستند و سایر سامانه‌ها نیز از طریق دسترسی داخلی (ایران اکسس) فعالیت می‌کنند. به طور متوسط روزانه حدود ۳۵۰ هزار رخداد امنیتی با منشاء شبکه داخلی و حدود ۲۵۰ هزار رخداد با منشاء اینترنت بین‌الملل ثبت می‌شود. حتی در دوره محدودیت اینترنت نیز بیش از ۱۰ درصد کاربران همچنان به اینترنت بین‌الملل دسترسی داشتند و همین موضوع، فرضیه ارتباط مستقیم میان بازگشایی اینترنت و اختلال‌های اخیر بانکی را تضعیف می‌کند.

محمدمحسن صدر، رئیس سازمان فناوری اطلاعات، نیز در واکنش به چنین دیدگاهی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: نباید به مردم آدرس غلط داد. ارتباط دادن اختلال‌های اخیر به برقراری اینترنت، بدون استناد به دلایل مستند و گزارش دستگاه ناظر، اشتباه بزرگی است.

اما در تمام این ماجرا، انگار باز هم دیوار مردم از همه کوتاه‌تر است. سکوت و اطلاع‌رسانی قطره‌چکانی، نه‌تنها از نگرانی‌ها نمی‌کاهد، بلکه بی‌اعتمادی را افزایش می‌دهد. اگر حمله‌ای رخ داده، چرا هنوز تصویر روشنی از ابعاد آن به افکار عمومی ارائه نشده است؟ آیا اطلاعات و دارایی مشتریان در معرض خطر قرار گرفته یا خیر؟ اگر نه، چرا این اطمینان به صراحت به مردم داده نمی‌شود و اگر بله، چرا درباره ابعاد آن شفاف‌سازی نمی‌شود؟ مردمی که مهم‌ترین کاربران شبکه بانکی هستند، حق دارند بدانند چه اتفاقی افتاده و چه مخاطراتی آنها را تهدید می‌کند و تا چه زمانی قرار است هر خرید اینترنتی، هر انتقال وجه یا هر پرداخت روزمره با این نگرانی همراه باشد که شاید این بار هم تراکنش ناموفق شود یا یکی دیگر از خدمات بانکی از دسترس خارج باشد؟

مردم، به عنوان مهم‌ترین کاربران نظام بانکی، حق دارند بدانند آیا اطلاعات شخصی و دارایی‌هایشان در معرض خطر قرار گرفته یا خیر و اگر تهدیدی وجود دارد، برای حفاظت از خود چه اقداماتی باید انجام دهند. در غیاب چنین شفافیتی، طبیعی است که نگرانی و بی‌اعتمادی افزایش یابد.