اجرای برنامه یک‌ساله «حکمرانی داده» کلید خورد

سازمان اداری و استخدامی کشور با ابلاغ یک برنامه عملیاتی یک‌ساله، مسیر استقرار نظام حکمرانی داده در دستگاه‌های اجرایی را به عنوان بخشی از فرایند ارزیابی بلوغ حکمرانی داده در دستگاه‌های دولتی وارد مرحله اجرایی کرده است.

به گزارش افتانا، سازمان اداری و استخدامی کشور با ابلاغ یک برنامه عملیاتی یک‌ساله، مسیر استقرار نظام حکمرانی داده در دستگاه‌های اجرایی را وارد مرحله اجرایی کرده است. هدف این برنامه، ایجاد ساختارهای مدیریتی، استانداردسازی داده‌ها، ارتقای زیرساخت‌های فناوری و توسعه فرهنگ داده‌محور در دستگاه‌های دولتی عنوان شده است.

بر اساس سند ابلاغی، این برنامه از اول دی‌ماه ۱۴۰۵ تا پایان آذرماه ۱۴۰۶ اعتبار دارد و توسط امور راهبری سامانه‌های ملی و حکمرانی داده در سازمان اداری و استخدامی کشور تدوین شده است. این برنامه بخشی از فرایند ارزیابی بلوغ حکمرانی داده در دستگاه‌های اجرایی محسوب می‌شود.

حرکت از ارزیابی به اجرای عملی
آنچه در این سند بیش از هر چیز جلب توجه می‌کند، فاصله گرفتن از رویکرد صرفاً ارزیابی و حرکت به سمت اجرای پروژه‌های عملیاتی است. در نخستین محور، اقدام در زمینه برگزاری جلسات شناسایی چالش‌ها و مسائل سازمان؛ تعریف یک پروژه اولویت‌دار برای هر مسئله؛ تعیین متولی داده (Data Owner)، امین داده (Data Steward) و ناظر برای حوزه‌های مختلف؛ تعریف شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI) برای ابعاد مختلف حکمرانی داده از دستگاه‌های اجرایی خواسته شده است. این اقدامات نشان می‌دهد که سازمان اداری و استخدامی قصد دارد حکمرانی داده را از سطح اسناد و آیین‌نامه‌ها به سطح مسئولیت‌های مشخص سازمانی منتقل کند.

تمرکز بر کیفیت داده و امنیت اطلاعات
یکی از مهم‌ترین بخش‌های برنامه، حوزه «داده و اطلاعات» است که در آن بر چند اقدام کلیدی ازجمله تدوین واژه‌نامه تخصصی کسب‌وکار، شناسایی نیازهای داده‌ای واحدهای مختلف و ایجاد و توسعه سامانه حکمرانی داده تأکید شده است. این موارد، در کنار تعیین نقش‌های تخصصی، نشان می‌دهد که کیفیت داده و مدیریت چرخه عمر اطلاعات به یکی از اولویت‌های اصلی دولت تبدیل شده است.

ارزیابی زیرساخت‌های فناوری
در محور «فناوری و زیرساخت»، دستگاه‌ها موظف به ارزیابی وضعیت موجود زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و نیز بازنگری معماری سامانه‌های ملی و سازمانی خود شده‌اند.

همچنین دستگاه‌ها باید ارتباط میان سامانه‌ها و پایگاه‌های داده را شناسایی کنند و پروژه‌های مرتبط با هوش مصنوعی را در زیرساخت‌های سازمانی مورد بررسی قرار دهند. وجود اشاره مستقیم به هوش مصنوعی در این برنامه نشان می‌دهد که سیاست‌گذار از هم‌اکنون حکمرانی داده را پیش‌نیاز توسعه خدمات مبتنی بر AI در دولت می‌داند.

فرهنگ‌سازی؛ حلقه مغفول حکمرانی داده
برخلاف بسیاری از برنامه‌های فناوری اطلاعات که صرفاً بر زیرساخت متمرکز هستند، این سند یک محور مستقل را به «نیروی انسانی و فرهنگ» اختصاص داده است.

مطابق برنامه، دستگاه‌ها ملزم به برگزاری، دوره‌های آموزشی و آگاهی‌بخشی، انتشار پیام‌ها و محتواهای فرهنگی درباره اهمیت داده و افزایش مشارکت کارکنان در فعالیت‌های مرتبط با حکمرانی داده هستند. این موضوع بیانگر آن است که موفقیت حکمرانی داده صرفاً وابسته به فناوری نیست و تغییر فرهنگ سازمانی نیز به همان اندازه اهمیت دارد.

به نظر می‌رسد که برنامه عملیاتی یک‌ساله سازمان اداری و استخدامی کشور را می‌توان یکی از جدی‌ترین تلاش‌های دولت برای نهادینه‌سازی حکمرانی داده در دستگاه‌های اجرایی دانست. این سند با تمرکز بر تعریف مسئولیت‌ها، بهبود کیفیت داده، توسعه زیرساخت‌های فناوری، ارتقای فرهنگ سازمانی و فراهم‌سازی بسترهای مورد نیاز برای تحول دیجیتال، تلاش می‌کند مدیریت داده را از یک فعالیت پراکنده به یک نظام سازمان‌یافته تبدیل کند.

با این حال، موفقیت نهایی این برنامه بیش از هر چیز به میزان همکاری دستگاه‌های اجرایی، تأمین نیروی انسانی متخصص، یکپارچه‌سازی سامانه‌ها و استمرار حمایت مدیریتی وابسته خواهد بود. این برنامه، در صورت اجرای کامل، می‌تواند زیرساخت لازم برای توسعه دولت هوشمند، تصمیم‌گیری مبتنی بر داده و بهره‌گیری مؤثر از فناوری‌های نوینی مانند هوش مصنوعی را در بخش عمومی کشور فراهم کند.