درباره علت اصلی هنوز به نتیجه قطعی نرسیده‌ایم

مدیرعامل شرکت خدمات انفورماتیک در نخستین روایت تفصیلی از این رخداد، ضمن تشریح روند مدیریت بحران، اعلام کرد بررسی علت اصلی حادثه هنوز به نتیجه قطعی نرسیده است.

به گزارش افتانا، در روزهای پایانی خردادماه، چهار بانک بزرگ کشور شامل بانک ملی، صادرات، تجارت و توسعه صادرات با مجموعه‌ای از اختلال‌های فنی و زیرساختی مواجه شدند که به‌صورت مقطعی بخشی از خدمات بانکی را تحت تأثیر قرار داد. این اختلال‌ها که در چند مرحله و با شدت‌های متفاوت تکرار شد، باعث شد تیم‌های فنی شرکت خدمات انفورماتیک با تکیه بر زیرساخت‌های پشتیبان و سامانه‌های جایگزین، روند ارائه خدمات بانکی را حفظ کنند.

محمدسعید طباطبایی، مدیرعامل شرکت خدمات انفورماتیک، با تشریح جزئیات این رخداد گفت: از همان ابتدا مشخص بود که اطلاعات مشتریان، تراکنش‌ها و حساب‌های بانکی از بین نرفته است، زیرا داده‌های بانک‌ها در چند موقعیت جغرافیایی مختلف نگهداری می‌شود. به گفته او، بازیابی این اطلاعات زمان‌بر بود، اما همه داده‌ها قابل بازگردانی بودند.

وی یکی از مهم‌ترین چالش‌های این فرآیند را استفاده بسیاری از بانک‌های کشور از تجهیزات مین‌فریم IBM عنوان کرد و افزود: سال‌هاست به دلیل شرایط موجود امکان دریافت پشتیبانی از شرکت IBM وجود ندارد، بنابراین نمی‌توانستیم روی کمک مستقیم سازنده حساب کنیم. به همین دلیل از متخصصان داخلی دارای تجربه در این حوزه دعوت شد تا در کنار تیم شرکت خدمات انفورماتیک، فرآیند بررسی و بازیابی را پیش ببرند. طباطبایی با اشاره به اینکه سه بانک بزرگ کشور که بخش مهمی از تراکنش‌های نظام بانکی را مدیریت می‌کنند درگیر این حادثه بودند، تأکید کرد هرگونه اختلال می‌توانست تبعات گسترده‌ای به همراه داشته باشد.

مدیرعامل شرکت خدمات انفورماتیک ادامه داد: چند روز پس از حادثه نخست، حمله دیگری زیرساخت کارت این بانک‌ها را هدف قرار داد، اما از آنجا که زیرساخت کارت دیگر بر روی مین‌فریم‌های IBM قرار نداشت، امکان بازگرداندن سرویس‌ها در مدت کوتاهی فراهم شد.

او درباره روند بازگشت سرویس‌ها توضیح داد: در روزهای منتهی به تاسوعا، عاشورا و جمعه، تیم‌های فنی به راهکاری رسیدند که نشان می‌داد منشأ مشکل شناسایی شده است. پس از انجام آزمون‌های متعدد و اطمینان از عملکرد صحیح سامانه‌ها، با هماهنگی بانک مرکزی و شبکه بانکی تصمیم گرفته شد سرویس‌ها روز شنبه روی ماشین‌های اصلی عملیاتی شوند. به گفته طباطبایی، تمامی تدابیر امنیتی پیشنهادی شرکت افتا و سایر نهادهای مرتبط اجرا شد و کارشناسان شرکت خدمات انفورماتیک ۷۲ ساعت بدون وقفه برای بازگرداندن بانک‌های ملی و صادرات به مدار خدمت تلاش کردند.

وی افزود: بانک صادرات از روز جمعه عملیاتی شد و بانک ملی نیز بامداد شنبه به مدار خدمت بازگشت. حتی کیفیت سرویس‌ها نسبت به گذشته بهتر شده بود، سرعت تراکنش‌ها افزایش یافته و سامانه‌های پرداخت، کارت‌ها و چک‌ها همگی فعال بودند؛ اما ساعت ۱۱ صبح شنبه رخدادی تقریباً مشابه حادثه قبلی بار دیگر اتفاق افتاد.

طباطبایی گفت: پس از این اتفاق، تصمیم گرفته شد فرآیند انتقال میان سامانه اصلی بانکداری ایران و سامانه «هور» با نهایت دقت انجام شود تا هیچ مغایرتی در حساب‌ها ایجاد نشود. به گفته وی، این انتقال با موفقیت انجام شد و هم‌اکنون بانک‌ها بر بستر زیرساخت جایگزین در حال ارائه خدمات هستند.

مدیرعامل شرکت خدمات انفورماتیک درباره نگرانی مشتریان نسبت به اطلاعات حساب‌ها نیز اظهار کرد: این شرکت خود را امانتدار اطلاعات بانک‌ها و مشتریان می‌داند و بخش عمده اطلاعات از طریق پروتکل‌های امن در اختیار بانک‌ها قرار گرفته است. وی افزود به دلیل پیچیدگی فرآیندهای پشتیبان‌گیری، بازیابی اطلاعات زمان‌بر بود، اما اکنون عمده اطلاعات مورد نیاز بانک‌ها تحویل شده و باقی اطلاعات نیز در حال انتقال است.

او با تأکید بر اینکه اطلاعات مشتریان محفوظ مانده است، گفت: هیچ نگرانی بابت از بین رفتن اطلاعات وجود ندارد و تنها به دلیل حجم بسیار بالای داده‌ها، انتقال کامل آنها به زمان بیشتری نیاز دارد.

طباطبایی درباره امنیت دارایی‌های مردم نیز تأکید کرد: از نخستین لحظات بروز اختلال، همه تلاش‌ها بر بازیابی صحیح داده‌ها متمرکز بود و پس از اطمینان از صحت اطلاعات و تطبیق آنها با بانک‌ها، سرویس‌ها مجدداً برقرار شد. او توضیح داد که در بانک‌های استفاده‌کننده از زیرساخت هور، در حال حاضر بخشی از حساب‌ها تنها از طریق کارت قابل استفاده است و سایر حساب‌ها از طریق سامانه‌های دیگر در دسترس قرار دارد؛ موضوعی که برای برخی مشتریان ابهام ایجاد کرده اما در حال برطرف شدن است.

وی با تأکید بر اینکه «جای پول مردم کاملاً امن است»، گفت مردم هیچ نگرانی درباره دارایی‌های خود نداشته باشند، زیرا همکاران شرکت خدمات انفورماتیک و بانک‌ها تمام تلاش خود را به کار گرفته‌اند تا کوچک‌ترین خدشه‌ای به دارایی مردم وارد نشود و هم‌اکنون نیز مردم بدون مشکل از کارت‌های بانکی خود استفاده می‌کنند.

مدیرعامل شرکت خدمات انفورماتیک درباره علت اصلی اختلال نیز گفت: سناریوهای مختلفی در حال بررسی است، اما مرجع رسمی رسیدگی به این موضوع مرکز افتاست. به گفته وی، کارشناسان این مرکز از ساعات اولیه حادثه در شرکت مستقر شده‌اند و همزمان تیم‌های فنی شرکت نیز در حال بررسی موضوع هستند، اما هنوز جمع‌بندی قطعی و قابل اتکایی درباره علت اصلی حادثه به دست نیامده است. آنچه مسلم است، پیچیدگی و گستردگی بی‌سابقه این رخداد است.

طباطبایی درباره علت طولانی شدن فرآیند رفع اختلال نیز توضیح داد: معماری سامانه و استفاده از سخت‌افزارهای مین‌فریم IBM مهم‌ترین عامل زمان‌بر بودن بازیابی بوده است. این تجهیزات به گونه‌ای طراحی شده‌اند که یک‌بار نصب و پیکربندی می‌شوند و سال‌ها بدون نیاز به راه‌اندازی مجدد فعالیت می‌کنند. در شرایط عادی نیز راه‌اندازی دوباره چنین ماشین‌هایی ممکن است چند هفته یا حتی چند ماه زمان ببرد، اما تیم‌های فنی با تلاش شبانه‌روزی توانستند این زمان را تا حد امکان کاهش دهند.

وی با اشاره به وضعیت امنیت سایبری کشور خاطرنشان کرد: در شرایط جنگ سایبری قرار داریم و حتی در حال حاضر نیز مرکز پایش شرکت روزانه صدها رخداد امنیتی را شناسایی و دفع می‌کند. با این حال، حادثه اخیر از نظر پیچیدگی، گستردگی و ناشناخته بودن، نمونه‌ای بی‌سابقه بود و نه در شرکت خدمات انفورماتیک و نه در سایر مجموعه‌ها تجربه مشابهی از آن وجود نداشت. او افزود مسئولیت اصلی ریشه‌یابی حادثه بر عهده مرکز افتاست و همزمان تیم‌های مختلف در شرکت در حال اجرای برنامه‌هایی برای شناسایی دقیق علت حادثه و جلوگیری از تکرار آن هستند.

طباطبایی در پایان درباره تراکنش‌های ناموفق و مغایرت‌های احتمالی حساب‌ها نیز اطمینان داد که مردم از این بابت نگرانی نداشته باشند. به گفته وی، در شرکت خدمات انفورماتیک و بانک‌ها واحدهای تخصصی مسئول رسیدگی به تک‌تک این مغایرت‌ها هستند و همه موارد قابل شناسایی و اصلاح خواهد بود. وی تأکید کرد پس از تکمیل فرآیند بازسازی سامانه‌ها و پایدار شدن کامل سرویس‌ها، بررسی و رفع همه مغایرت‌ها به‌صورت کامل انجام خواهد شد.