تلاش کردیم وقفه‌ای در خدمت‌رسانی اتفاق نیفتد

از زمانی که اواخر سال گذشته مراسم هفته امنیت فناوری اطلاعات به همت مرکز مدیریت راهبردی افتا برگزار شد تا امروز که جنگ تحمیلی سوم را پشت سر گذاشته‌ایم در حوزه امنیت فناوری اطلاعات کشور تحولات بسیاری رخ‌ داده است.

بدون شک یکی از مهم‌ترین نقاط مرجع این حوزه، مرکز افتا است که از طرفی بخش خصوصی و از طرف دیگر نهادها و سازمان‎های دولتی مراجعات متعددی به آن دارند. از نحوه فعالیت این مرکز و توقفی که در ارائه برخی خدمات آن پیش آمد تاکنون که به نظر می‌رسد فعالیت‌ها در حال بازگشت به روال عادی باشد، سؤالات متعددی مطرح است.

ما در افتانا، بهتر دیدیم به این منظور با زهرا آخودداد، معاون توسعه و ارزیابی صنعت افتای مرکز مدیریت راهبردی افتا، گفت‌وگویی داشته باشیم تا از کم‌وکیف فعالیت‌های این مرکز بیشتر باخبر شویم.

ضمن تشکر از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید و می‌‎دانیم که انجام گفت‌وگو در این روزها بسیار سخت و دشوار است؛ سؤال نخست را این‌گونه مطرح می‌‎کنم که آیا مرکز افتا همانند قبل مشغول به فعالیت است یا با محدودیت‌هایی روبرو است.
با سلام و تشکر از شما. بدیهی است که فعالیت‌‎های مرکز از لحاظ نوع، تنوع و حجم با قبل از جنگ تحمیلی سوم تفاوت‌های بسیاری داشته است. حتماً خیلی از شرکت‌ها در تماس با مرکز متوجه شده‌اند که ساعتت‌هایی پاسخگویی محدود شده یا امکان تماس تلفنی در مقاطعی میسر نبوده است. اینها محدودیت‌هایی است که جنگ بر مرکز تحمیل کرده است. یعنی در ظاهر انجام فعالیت‌ها با دشواری روبرو بوده؛ اما سعی کرده‌ایم در کم‌وکیف ارائه خدمات به شرکت‌ها تا اختلال را به کمترین حد خود برسانیم. به‏خصوص در زمینه صدور مجوزها تلاش کرده‏‌ایم شرکت‌ها با کمترین آسیب روبرو باشند به‌ویژه آنکه تمدید سه‌ماهه مجوزهای صادره نیز بخشی از این نگرانی را پوشش داده است.

بله, ولی شرکت‌هایی که در آستانه دریافت مجوز و یا آماده انجام آزمون بودند با مشکلاتی مواجه شده‌اند.
همین‌طور است. در نظر داشته باشید که مثلاً در مورد آزمون‌ها چون محل برگزاری آنها، یعنی پژوهشکده ارتباطات و فناوری اطلاعات، مدتی طولانی به‌دلیل جنگ تعطیل بوده است؛ لذا برگزاری آزمون‌ها با وقفه روبرو شد. خوشبختانه از اوائل اردیبهشت‌ماه با هماهنگی انجام‌شده برگزاری آزمون‌ها از سرگرفته شد. در خصوص مجوزها نیز مدتی فرایندهای این فعالیت، به دلیل محدودیت‌هایی نظیر ورود نفرات به ساختمان مرکز و ابلاغیه‌های دولت، کُند یا متوقف شد. خوشبختانه از همین ماه، تقریباً کارها به روال عادی برگشته و طی همین مدت نیز تعدادی مجوز در رسته‌های مختلف صادر شده‌است که وب‌سایت این مرکز قابل مشاهده است.

می‌دانیم که فعالیت مرکز فقط منحصر به صدور مجوز نیست و کارهایی از قبیل مقابله با تهدیدات سایبری، تدوین دستورالعمل‌های امن‌سازی، امدادرسانی به مراکز آسیب‌دیده و نظایر این را نیز انجام می‌دهد. در این مورد چه خبرهایی دارید؟
بله همه مواردی که شما اشاره کردید به‌علاوه سایر مأموریت‌هایی که به مرکز محول می‌شود، در حال انجام است که کار اجرایی بسیار سنگینی را می‌طلبد. ضمن آنکه برای زیرساخت‌های حیاتی کشور نیز دستورالعمل‌های ویژه‌ای تدوین شده و یا در حال تدوین است تا بتواند تاب‌آوری آنها را افزایش دهد.

همه این برنامه‌ها باتوجه ‌به محدودیت‌های فیزیکی و نیروی انسانی که در مرکز وجود دارد، سبب شده که ترافیک کاری بسیار زیادی داشته باشیم که امیدواریم این حجم کاری تأثیر زیادی بر کیفیت پاسخ‌گویی ما به بخش خصوصی نداشته باشد.

یکی از مواردی که به ذهن می‌آید آن است که آیا حملات سایبری جنگ ۱۲ روزه و جنگ اخیر سبب شده که در کشور توجه بیشتری به محصولات بومی شود؟ و نظر مرکز در این مورد چیست؟ البته آمار دقیقی وجود ندارد که چه تعداد از سازمان‌ها به‌دلیل به‌کارگیری محصولات بومی آسیب ندیده‌اند یا برعکس، به‌دلیل عدم استفاده از این محصولات، آسیب دیده‌اند.
حتماً نظر مرکز به بهره‌برداری هرچه بیشتر سازمان‎ها از محصولات بومی امنیت سایبری کشور است و این جنگ سبب شد که سازمان‌ها در این‌ خصوص، بازنگری داشته باشند. در مرکز نیز علاوه بر آنکه مسیر استفاده سامان‌دهی شده از محصولات غیربومی طی می‌شود، هم‌زمان به استفاده از راهکارهای بومی نیز توجه خاصی وجود دارد.

شاهد این موضوع نیز برگزاری هفته امنیت فناوری اطلاعات در پایان سال گذشته بود که با معرفی چهل شرکت تولیدکننده در بخش نمایشگاهی، توانستیم توجه سازمان‌های بهره‌بردار را به وجود جنبه‌های مختلف این فناوری در کشور و استفاده از آن جلب کنیم.

به برگزاری هفته امنیت فناوری اطلاعات اشاره کردید. در همان برنامه اعلام شد که مرکز در حال بازنگری رویه‌های مجوزدهی است. آیا تغییر رویه‌‎ها همچنان در دستور کار است؟
بله. همچنان در دستور کار است؛ ولی با توجه ‌به تغییر اولویت‌ها و حجم کاری مرکز، طبیعی است که با تأخیر روبرو خواهد بود. از طرفی دیگر انجام تغییر در رویه‌ها، سبب ایجاد درخواست‌های جدید از بخش خصوصی نیز خواهد بود که سبب تغییر رویه‌هایی در اجرای آن نیز خواهدشد که به نظر نمی‌رسد فعلاً زمان مناسبی برای آن باشد.

خیلی متشکرم از پاسخگویی شما و امیدوارم که با تثبیت شرایط کشور، بتوانیم تغییرات مثبتی را در رویه‌های اجرایی مرکز و تسهیل هرچه بیشتر آنها، شاهد باشیم.
من هم از شما تشکر می‌کنم و امیدوارم که این اتفاق هرچه سریع‌تر بیفتد.