پهپادها نبردهای عصر فناوری را دگرگون کرده‌اند

پهپاد‌ مخفف اصطلاح پرنده هدایت‌پذیر از دور بوده و به هواپیماهای بدون سرنشین گفته می‌شود.

به گزارش افتانا، امروزه شرکت‌های مختلف مشغول فعالیت در تولید، کنترل و بهبود سیستم پهپادها و کاربرد بیشتر آن‌ها هستند. قوانین پروازی پهپاد در کشورهای مختلف متنوع است.

گفته می‌شود که صنعت استفاده از پهپاد سال ۱۸۴۹ با فرستادن بالن پر از بمب بدون سرنشین توسط اتریش به ونیز، آغاز شد و این کشور عنوان نخستین بهره‌گیرنده از پرنده‌های بدون سرنشین را در تاریخ به خود اختصاص داد. طی جنگ جهانی اول شرکت دیتون رایت، ساخت اولین پهپاد جهان را آغاز کرده است. گفته می‌شود نوآوری پهپاد از سال ۱۹۰۰ آغاز شده و در ابتدا از این سیستم برای آموزش نظامی استفاده می‌کردند. سازمان سیا نیز از پهپاد استفاده کرده و گفته می‌شود در سال ۲۰۱۳ حدود ۵۰ کشور از سیستم پهپاد بهره‌مند شدند.

پهپاد‌ها انواع مختلفی دارند که هر کدام محدودیت‌ها، قابلیت‌ها و ویژگی‌های متفاوتی دارند. انواع مختلفی از پهپاد‌ها طراحی و تولید شده است که هر کدام برای انجام هدف خاصی طراحی شده‌اند. توانایی انجام گستره‌ای از اهداف عملیاتی در کنار ویژگی بدون سرنشین بودن این پرنده‌ها، چیزی است که پهپاد‌ها را منحصربه‌فرد کرده است. پهپادها امروزه کاربردهای مختلفی در همه زمینه‌ها دارند. پهپاد‌های تک روتوره (تیغه) و پهپاد‌های چند روتوره هر کدام ویژگی‌های خاص خود را در سرعت و مسافت پروازی و نیز حفظ تعادل و میزان تحمل وزن محموله دارند.

پهپادها با توجه به نوع بال به چهار دسته تقسیم می‌شوند:
پهپادهای مبتنی بر ملخ: از مهم‌ترین و پرکاربردترین نوع پهپادها هستند. این نوع پهپادها گزینه‌های مناسبی برای برنامه‌های تفریحی و حرفه‌ای محسوب می‌شوند و با توجه به اندازه کوچک و کنترل آسان آن‌ها در صنعت عکس‌برداری‌ هوایی نیز استفاده می‌شوند. پهپادهای مبتنی بر ملخ در نقشه‌برداری مناطق بزرگ نیز کاربرد دارند. مهم‌ترین مزیت این نوع پهپادها شامل کنترل آسان، پرواز شناور، قیمت تقریبا پایین و قابلیت حمل است. متداول‌ترین نوع پهپادها به پهپادهای مبتنی بر ملخ Multi rotor تعلق دارد.

پهپاد با بال ثابت: پهپادهایی با داشتن بال ثابت قادر به مهار هوا و تولید نیروهایی بوده که با استفاده از آیرودینامیک می‌توانند در هوا بمانند. ساخت و طراحی این پهپادها شباهت بسیاری به هواپیماهای رادیویی دارد.

پهپادهای چرخ‌بال تک ملخ: بسیار قدرتمند و بادوام هستند و مشابه هلیکوپترهای واقعی ساخته شده‌اند. از این نوع پهپاد برای حمل بارهای بزرگ‌تر، اسکن لیزری هوا و … استفاده می‌شود. استفاده از موتورهای گازی به جای باتری در پهپادهای تک ملخ باعث شده زمان پرواز آن‌ها افزایش یابد. این پهباد نسبت به سایر پهپادها بزرگ‌تر بوده و از ساختار پیچیده‌تری بهره‌مند است.

پهباد VTOL هیبریدی با بال ثابت: آخرین فناوری ساخت پهپاد متعلق به پهپادهای هیبریدی است. پهپادهای VTOL با بال ثابت، مناسب افراد مبتدی بوده و در آنها فناوری پیشرفته به‌کار رفته است.

اما امروزه استفاده از قابلیت‌های نظامی پهپادها نقش این پرنده‌های بدون سرنشین را برجسته‌تر کرده است. آنها توانسته‌اند ماهیت پرواز و حملات تاکتیکی هوایی را تغییر دهند و مدل جنگ‌های عصر فناوری را دگرگون کنند و به سمت‌وسویی جدید ببرند. برخی از انواع آنها در ادامه آمده است:

میکرو پهپادها: ابعاد میکرو پهپادها از تمامی پهپادهایی که تا به امروز ساخته شده کوچک‌تر است. ميکرو پهپاد‌ها قابلیت حمل بارهای کوچک به مناطق دور و پر خطر را برعهده دارند. این نوع پهپادها نیز دارای ماموریت‌های خاص از جمله کنترل جاده‌ها و مرزها، کنترل ترافيک شهري، شناسايي، تعقيب، حسگری زيست محیط _ هدف‌يابي و نشانه‌گذاري هستند.

مینی پهپادها: به سیستم‌های هواپیمای بدون سرنشین (UAS) که وزنی کمتر از 55 گرم داشته مینی ‌پهپاد گفته می‌شود. مینی پهپادها در عکاسی، فیلم برداری، نقشه‌برداری و … کاربرد ویژه‌ای دارند. محدوده عملیاتی این پهپاد از 8 هزار فوت کمتر بوده و بر روی بدنه آن سه دوربین نصب شده است. مهم‌ترین ویژگی این نوع پهپادها، به بی‌صدا بودن و راه‌اندازی آن در سه دقیقه است. مینی پهپادها توسط سه دوربین می‌توانند از منطقه دشمن فیلمبرداری کرده و به مرکز خود نیز ارسال کنند.

هال: پهپاد هال، یک نوع دیگر از پرنده‌های بدون سرنشین محسوب می‌شود که برای مأموریت‌های جاسوسی و مخابراتی کاربرد ویژه‌ای دارد.

پهپاد‌های تاکتیکی: در عین کوچک بودن آن‌قدر بزرگ هستند که نتوان آن‌ها را در جیب قرار داد. یکی از محبوب‌ترین پهپاد تاکتیکی در ارتش ایالات متحده از نوع Raven است که طول آن ۴.۵ فوت (کمتر از ۱.۴ متر) و وزن آن حدود ۲ کیلوگرم است. این نوع از پهپاد‌ها اغلب برای وظایف جاسوسی و پایش به کار می‌روند. کلاغ‌های آمریکایی توانایی نصب شدن دوربین‌های مادون قرمز را دارند که به آن‌ها کمک می‌کند تصویری دقیق از منطقه، حتی در طول شب در اختیار سربازان قرار دهند. این پهپاد‌ها دارای تکنولوژی جی‌پی‌اس داخلی بوده و اگرچه پهپاد‌هایی نسبتاً ساده به شمار می‌آیند و بسیاری از قابلیت‌های پهپاد‌های پیشرفته‌تر را ندارند، اما بسیار در دسترس بوده و استفاده از آن‌ها برای سربازان بدون نیاز به آموزش‌های ویژه ممکن است.

پهپادهای جاسوسی: از روی زمین به پرواز در می‌آیند و اسم رسمی آن‌ها پهپاد‌های Medium Altitude Long Endurance (MALE) یا High Altitude Long Endurance (HALE) است که به معنای پهپاد‌های با ارتفاع متوسط و طول پرواز طولانی یا ارتفاع بالا و طول پرواز طولانی هستند. این پهپاد‌ها در میان معمول‌ترین پهپاد‌های به کار گرفته شده توسط ارتش‌های مختلف در سراسر جهان قرار دارند. پهپاد Heron که توسط یک کمپانی هوافضای اسراییلی ساخته شده از این نوع است. از این پهپاد برای اهداف پایش و جاسوسی برای ارتش‌های ایالات متحده، کانادا، ترکیه، هند، مراکش و استرالیا رونمایی کرده است. این پهپاد می‌تواند بیش از یک تن وزن داشته و با ارتفاع کروز تا ۳۵،۰۰۰ پایی به مدت تا ۵۲ ساعت بی وقفه در آسمان بماند. ارتش آلمان نیز از نوع دیگری از پهپاد‌های جاسوسی به نام LUNA استفاده می‌کند که ارزان‌تر از پهپاد اسراییلی بوده، اما توانایی پرواز بی وقفه کوتاه‌تری دارد.

پهپاد‌های تهاجمی بزرگ: انواع مختلفی دارند. مانند Predator و Reaper که توسط ارتش ایالات متحده استفاده می‌شوند و توانایی شلیک به اهداف با موشک‌های هوا به سطح و بمب‌های هدایت لیزری را دارند. این پهپاد‌ها می‌توانند برای ۱۴ ساعت متوالی روی یک منطقه با وسعت هزاران مایل گشت‌زنی کرده و عملیات تهاجمی انجام دهند. از این پهپاد‌ها برای عملیات‌هایی در پاکستان و دیگر کشور‌ها و برای هدف قرار دادن اهداف بسیار مهم و خاص استفاده شده است. ایالات متحده مشهورترین استفاده‌کننده از پهپاد‌های تهاجمی بزرگ است، اما تنها کشور نیست. دیگر کشور‌های عضو ناتو مانند بریتانیا، اسپانیا و فرانسه نیز از این پهپاد‌ها در اختیار داشته و چین نیز نسخه خاص خود به نام CH-4 را تولید کرده که توسط مصر و عراق خریداری شده است.

پهپاد‌های بزرگ غیرتهاجمی: در مقایسه با پهپاد‌های تهاجمی بزرگ، با هدف استفاده در نبرد تولید نمی‌شوند و در واقع تجهیزات تهاجمی مانند موشک و بمب برای شلیک کردن به اهداف متخاصم (جز در موارد نادر) ندارند. این پهپاد‌ها عمدتاً برای اهداف جاسوسی و جمع‌آوری اطلاعات در مقیاس بزرگ به کار برده شده و در واقع نمونه بزرگ‌تر و پیشرفته‌تر و کارآمدتر ریزپهپاد‌های Black Hornet و Raven با هدفی مشابه، اما در مقیاسی وسیع‌تر و پیچیده‌تر هستند. برای مثال، پهپاد جاسوسی Global Hawk که توسط کمپانی آمریکایی Northrop Grumman تولید می‌شود، عمدتاً برای گشت‌زنی بر فراز مناطق جنگی به کار برده می‌شود، اما هدف از به پرواز درآوردن آن حمله به اهداف دشمن نیست. از این پهپاد برای اهداف جمع‌آوری اطلاعات مانند اسکن کردن تماس‌های تلفنی استفاده می‌شود.

پهپاد‌های طعمه: آنها به عنوان طعمه و هدف به کار گرفته می‌شوند. اما اینکه این عملیات طعمه چطور باشند بسته به ماهیت هر عملیات متفاوت خواهد بود. برای مثال، برخی پهپاد‌های طعمه می‌توانند ماموریت‌هایشان را با شبیه‌سازی رفتار یک موشک نزدیک‌شونده انجام دهند. این کار می‌تواند باعث جذب آتش از واحد‌های ضدهوایی مستقر روی زمین شود و توجه آن‌ها را از پهپاد‌های تهاجمی واقعی یا موشک‌هایی که شلیک شده‌اند دور نگه دارد.

پهپاد‌های کامیکازه (انتحاری): می‌توانند جزو پهپاد‌های تهاجمی نیز باشند، اما این پهپاد‌ها عمدتاً پیچیدگی متفاوت و کمتری نسبت به پهپاد‌های بزرگ تهاجمی داشته و یک‌بار مصرف هستند. این پهپاد‌های نظامی در مقایسه با پهپاد‌های نظامی بزرگ و پیچیده ارزان قیمت‌تر و ساده‌تر بوده و بعد از بلند شدن، به صورت کنترل از راه دور یا هوشمند، به هدفی که برای آن‌ها مشخص شده حمله‌ای انتحاری می‌کنند. در واقع پهپاد‌های کامیکازه می‌توانند برای مدتی در آسمان پرسه زده و سپس به سمت هدف تعیین شده شیرجه بروند و با مواد منفجره‌ای که روی آن‌ها نصب شده، انفجاری بزرگ را در هنگام برخورد با هدف ایجاد کنند. از این پهپاد‌ها به‌طور ویژه در جنگ اوکراین توسط روسیه استفاده شده است.